Οι Σωματότυποι Ayurveda

Η Ayurveda ασχολείται με το πώς αρρωσταίνουν οι άνθρωποι και ένα μεγάλο μέρος των Αγιουρβεδικών κειμένων, αφιερώνεται στην Προληπτική Ιατρική, στο πώς δηλαδή δεν θα αρρωστήσουν, σεβόμενοι και κυρίως αποδεχόμενοι την Αληθινή τους Φύση και ζώντας σε αρμονία με το περιβάλλον τους. Υπάρχουν αμέτρητα κείμενα με διεξοδικές πληροφορίες, για την πρόληψη όλων των γνωστών ασθενειών.

Και στο τέλος βέβαια, εάν κάτι δεν πάει καλά και εφόσον εμφανιστούν οι διάφορες ασθένειες σε ποικίλες μορφές, περιγράφει και τρόπους για το πως θα επέλθει η θεραπεία και η αποκατάσταση της υγείας.

Η Ayurveda πιστεύει ότι η υγεία απορρέει από τη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στο άτομο, στην προσωπικότητά του και σε όλα όσα συνυπάρχουν στην νοητική, συναισθηματική, ψυχική και πνευματική ύπαρξη. Πιστεύει επίσης, ότι η υγεία απορρέει από την καλή μας σχέση με τους άλλους, από την αναγνώριση των υποχρεώσεών μας προς τη φύση, από τη συνειδητοποίηση των σκοπών μας και την επιδίωξη των υγειών στόχων στην ζωή μας.

Οι συνδυασμοί των 5 στοιχείων από τα οποία αποτελείται το σώμα μας, Αιθέρας, Αέρας, Φωτιά, Νερό, Γη, διαμορφώνουν τα 3 Doshas (τις ολοκληρωμένες αρχές που ελέγχουν όλες τις σωματικές και πνευματικές λειτουργίες) Vata, Pitta, Kapha. Η ισορροπία τους θεωρείται στην Ayurveda, βασική προϋπόθεση για την τέλεια υγεία. Παράγοντες ισορροπίας τους αποτελούν, η διατροφή, η κίνηση, ο τρόπος ζωής και ο τρόπος σκέψης. Από τη στιγμή που γεννιέται ένας άνθρωπος, τα Doshas που υπάρχουν ήδη μέσα του, βρίσκονται σε μια χαρακτηριστική και μοναδική γι’ αυτόν σχέση και ισορροπία, όσον αφορά στα σωματικά και πνευματικά χαρακτηριστικά του. Γι αυτόν τον λόγο στην Ayurveda, μιλάμε για συγκεκριμένο Αγιουρβεδικό τύπο ή ιδιοσυγκρασία. Αυτός ο διαχωρισμός μάς επιτρέπει, να μιλάμε για πιθανή φιλασθένεια του κάθε ατόμου και εξηγεί τις εκάστοτε αντιδράσεις του στην διατροφή, στα εξωτερικά ερεθίσματα, στο κλίμα και στις συνθήκες ζωής. Υπάρχουν λοιπόν 10 Αγιουρβεδικοί τύποι, Vata, Pitta, Kapha και οι συνδυασμοί τους. Σύμφωνα με τη Θεωρία των Πέντε Στοιχείων, η ανθρώπινη ύπαρξη είναι μια μικρογραφία του σύμπαντος. Ότι υπάρχει μέσα στο ανθρώπινο σώμα, ακριβώς το ίδιο υπάρχει, με διαφορετική όμως μορφή, στο σύμπαν.

Η Ayurveda πιστεύει, ότι τα πάντα αποτελούνται από πέντε δομικά στοιχεία: Γη, Νερό, Φωτιά, Αέρας και Αιθέρας. Οι ιδιότητές τους είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την κατανόηση των ισορροπιών και ανισορροπιών μέσα στο ανθρώπινο σώμα.

Γη: Η γη αντιπροσωπεύει την στερεή κατάσταση της ύλης. Δηλώνει σταθερότητα, μονιμότητα και ακαμψία. Βλέπουμε γύρω μας βράχους και χώμα να αντιστέκονται, στις φθοροποιές δυνάμεις του νερού και του ανέμου. Το σώμα μας δηλώνει την γήινη και στερεή δομή του. Οστά, κύτταρα και ιστοί, είναι φυσικές δομές μέσα από τις οποίες ρέει το αίμα και μεταφέρεται οξυγόνο.

Νερό: Το νερό είναι το στοιχείο που χαρακτηρίζει την αλλαγή. Στην φύση, βλέπουμε το νερό να εξατμίζεται, να γίνεται σύννεφα, να συμπυκνώνεται, να γίνεται βροχή. Το βλέπουμε να κινείται γύρω από τη στερεή ύλη, π.χ. σε πέτρες και βουνά. Βλέπουμε ποτάμια να μεταφέρουν διαλυμένο χώμα και θρεπτικές ουσίες και το υδάτινο σώμα της γης, να θρέφει τη ζωή παντού. Το αίμα μας, η λέμφος και τα άλλα υγρά, κινούνται ανάμεσα στα κύτταρά μας και μέσα από τα αγγεία μας, χαρίζοντάς μας ενέργεια, απομακρύνοντας από τον οργανισμό τις άχρηστες ουσίες, ρυθμίζοντας την θερμοκρασία, δημιουργώντας ασπίδα προστασίας ενάντια στις ασθένειες και μεταφέροντας ορμονικές πληροφορίες, από την μια περιοχή στην άλλη. Το νερό χαρακτηρίζεται ως ασταθής ουσία.

Φωτιά: Η φωτιά είναι η δύναμη που μετατρέπει τα στερεά σε υγρά, σε αέρια και αντίστροφα. Η θερμότητα του ήλιου λιώνει το πάγο, μετατρέποντάς τον σε νερό, το οποίο πάλι λόγω της επίδρασης του ήλιου, εξατμίζεται. Χάρη στην ενέργεια του ήλιου, ξεκινούν όλοι οι ενεργειακοί κύκλοι στη γη, συμπεριλαμβανομένης και ολόκληρης της τροφικής αλυσίδας. Μέσα στο σώμα μας, η φωτιά μετατρέπει το λίπος σε ενέργεια, που συγκρατεί τα άτομα μέσα στα μόρια, μετατρέπει την τροφή σε λίπος, (αποθηκευμένη ενέργεια) και μυς, μετατρέπει τη τροφή σε ενέργεια και δημιουργεί τα ερεθίσματα των νευρικών αντιδράσεων, τα συναισθήματα μας, ακόμα και την πορεία των σκέψεών μας. Η φωτιά θεωρείται μορφή χωρίς ουσία.

Αέρας: Ο αέρας είναι η αεριώδης μορφή της ύλης, η οποία είναι κινητική και δυναμική. Φυσικά δεν μπορούμε να δούμε τον αέρα που φυσάει μέσα στα φύλλα των δέντρων, αλλά μπορούμε να τον ακούσουμε και να τον αισθανθούμε. Γνωρίζουμε πόσο σημαντικός είναι, στο να ανταποκριθεί στην ενέργεια, να την απορροφήσει και να την εκπέμψει. Όταν παρακολουθούμε ή βιώνουμε μια θύελλα, ένα τυφώνα ή ένα ανεμοστρόβιλο, αισθανόμαστε τον αέρα καθώς διαπερνά το λαιμό μας και εισέρχεται στου πνεύμονές μας. Σε περίπτωση διακοπής αυτής της πορείας, για ελάχιστα ή περισσότερα λεπτά, τότε συνειδητοποιούμε πόσο σημαντικός είναι αυτός ο αέρας για την συνολική ύπαρξή μας. Μέσα στο σώμα μας, ο αέρας είναι το οξυγόνο, που αποτελεί τη βάση, για όλες τις αντιδράσεις μεταφοράς ενέργειας, πχ. οξυγόνωση. Ο καθαρός αέρας είναι απαραίτητο στοιχείο, για να υπάρχει η φωτιά. Ο αέρας είναι μια άμορφη ύπαρξη.

Αιθέρας : Ο αιθέρας είναι ο χώρος στον οποίο συμβαίνουν τα πάντα. Θα μπορούσε να παρομοιαστεί με το διάστημα και με τα εκατομμύρια χιλιόμετρα μεταξύ των ουράνιων σωμάτων, ή τον εσωτερικό χώρο των σωμάτων μας, όπου η σύσταση των ίδιων των ατόμων που μας απαρτίζουν είναι μόνο 0,00001 φορτισμένα μόρια και 0,99999 κενό. Ο χώρος είναι αυτός που μας βοηθά, να ξεχωρίσουμε το ένα πράγμα από το άλλο. Αιθέρας είναι μόνο οι αποστάσεις που διαχωρίζουν την ύλη.
Σύμφωνα με την Αγιουρβεδική φιλοσοφία, τα πέντε στοιχεία συνδυάζονται σε ζεύγη, δημιουργώντας έτσι τρεις ισχυρές δυνάμεις, οι οποίες ονομάζονται Doshas. Dosha σημαίνει «αυτό που αλλάζει», επειδή τα Doshas, και μάλιστα το ένα σε συνάρτηση με τα υπόλοιπα, κινούνται συνεχώς σε μια δυναμική ισορροπία. Τα Doshas είναι οι θεμελιώδεις ζωντανές δυνάμεις ή βιολογικές ιδιοσυγκρασίες. Βρίσκονται μόνο στα ζωντανά όντα (παρόμοια με τις έννοιες της οργανικής χημείας), ενώ η ζωή υπάρχει χάρη στο δυναμισμό τους.

Η θεωρεία των τριών σωματότυπων στην Ayurveda
Σε αντίθεση με την ειδικότητα ή την αποσπασματική προσέγγιση της σύγχρονης ιατρικής, η προσέγγιση της Ayurveda είναι ένα «σύνολο» ή μια «ολότητα».

Η βασική θεωρεία των VATA, PITTA και KAPHA, εκτείνεται πέρα από τα περιοριστικά σύνορα της σύγχρονης φυσιολογίας.

Vata: Υπονοεί τα φαινόμενα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του Κεντρικού και Συμπαθητικού νευρικού συστήματος.

Pitta: Σηματοδοτεί τις λειτουργίες της θερμογένεσης, της παραγωγής θερμότητας και του μεταβολισμού, συμπεριλαμβάνοντας την πέψη, τους χρωματισμούς του αίματος και τις διάφορες εκκρίσεις και απεκκρίσεις.

Kapha: Είναι οι λειτουργιές που έχουν σχέση με τη ρύθμιση θερμότητας και του δευτερογενή σχηματισμού διαφόρων συντηρητικών υγρών, π.χ., βλέννας, αρθρικών υγρών κλπ.

Όλα τα άτομα χαρακτηρίζονται κυρίως από ένα από τους τύπους, με δευτερογενή χαρακτηριστικά και από τους άλλους σωματότυπους. Οι ανισορροπίες στα συστήματα, κατατάσσονται επίσης, στους ίδιους τύπους. Διορθωτικές διαδικασίες και φάρμακα, βοηθούν στην επαναφορά των ισορροπιών, με στόχο την αποκατάσταση και ενδυνάμωση της υγείας, αλλά και της φυσιολογικής ζωής. Με δεδομένο ότι σύμφωνα με τις αρχές της Ayurveda, η ασθένεια είναι αποτέλεσμα της ανισορροπίας των Doshas, Vata, Pitta και Kapha, οι πρωταρχικές αυτές δυνάμεις είναι υπεύθυνες για τα χαρακτηριστικά του νου και του σώματός μας. Καθένας από εμάς έχει μια μοναδική αναλογία των τριών αυτών δυνάμεων, που διαμορφώνει την φύση μας, που δημιουργεί δηλαδή, έναν μοναδικό συνδυασμό σωματικών, νοητικών, ψυχικών και συναισθηματικών χαρακτηριστικών. Αν πχ, επικρατεί η ενέργεια Vata στο σύστημά μας, έχουμε την τάση να είμαστε αδύνατοι, ελαφρείς, ενθουσιώδεις, δραστήριοι και ευμετάβλητοι. Αν υπερισχύει η ενέργεια Pitta, έχουμε την τάση να είμαστε έντονοι, νοήμονες, εστιασμένοι σε στόχους κι έχουμε μεγάλη όρεξη για ζωή. Αν κυριαρχεί η ενέργεια Kapha, έχουμε την τάση να είμαστε καλόβολοι, μεθοδικοί και περιποιητικοί. Παρόλο που ο καθένας μας έχει και τις τρεις ενέργειες, στους περισσότερους υπερισχύει ένα ή δύο από αυτά τα στοιχεία.

Η ενέργεια Vata ελέγχει τις σωματικές λειτουργίες, που σχετίζονται με την κίνηση, συμπεριλαμβανομένης της κυκλοφορίας του αίματος, της αναπνοής, του ανοιγοκλεισίματος των βλεφάρων, των παλμών της καρδιάς. Η ενέργεια Pitta ελέγχει το μεταβολικό σύστημα του σώματος, συμπεριλαμβανομένης της πέψης, της απορρόφησης, της θρέψης και της θερμοκρασίας. Η ενέργεια Kapha ελέγχει την ανάπτυξη, παρέχει νερό σε όλα τα μέρη του σώματος, ενυδατώνει το δέρμα και συντηρεί το ανοσοποιητικό σύστημα.

Για καθένα από τα παραπάνω στοιχεία, υπάρχει μια ισορροπημένη και μια μη ισορροπημένη έκφραση. Όταν λόγου χάρη, το στοιχείο Vata βρίσκεται σε ισορροπία, το άτομο είναι ζωντανό και δημιουργικό, όταν όμως παρουσιάζεται μεγάλη κινητικότητα στο σύστημα, έχει την τάση να βιώνει άγχος, φόβο, αϋπνία, ξηροδερμία, δυσκοιλιότητα και δυσκολία συγκέντρωσης. Αντίστοιχα, όταν το στοιχείο Pitta λειτουργεί αρμονικά, το άτομο είναι ζεστό, φιλικό, πειθαρχημένο, είναι ένας καλός ηγέτης και καλός ομιλητής. Στην περίπτωση που το στοιχείο Pitta δεν είναι σε ισορροπία, το άτομο έχει την τάση να είναι παρορμητικό και ευέξαπτο και συχνά υποφέρει από δυσπεψία και έλκος. Όταν το στοιχείο Kapha είναι ισορροπημένο, το άτομο είναι γλυκό, γενναιόδωρο, υποστηρικτικό και σταθερό, όταν όμως δεν είναι, βιώνει νωθρότητα, ανασφάλεια, ζήλεια, αύξηση βάρους και συμφόρηση. Πολλοί είναι οι λόγοι που μπορούν να διαταράξουν την ενεργειακή αυτή ισορροπία, όπως το άγχος, η ανθυγιεινή διατροφή, ο καιρός, οι διαπροσωπικές σχέσεις, κ.ά.

VATA: Αιθέρας – Αέρας

Είναι μια δύναμη που αποτελείται από τα στοιχεία του αιθέρα και του αέρα. Ανάλογα με τα ποσοστά του αιθέρα και του αέρα, καθορίζεται το πόσο ενεργό είναι το Vata. Η ποσότητα του αιθέρα (χώρος), επηρεάζει την ικανότητα του αέρα να αποκτά ορμή, όπως αυτή εκφράζεται στο Vata. Μέσα στο σώμα, το Vata είναι κίνηση (ο δυναμικός συνδυασμός αιθέρα και αέρα). Υπερβολική ενέργεια Vata, μπορεί να προκαλέσει εκνευρισμό, υψηλή αρτηριακή πίεση, αέρια, σύγχυση, ενώ από την άλλη, μειωμένο Vata, μπορεί να προκαλέσει απώλεια αισθητικότητας, συμφόρηση, δυσκοιλιότητα και αδιαφορία.

PITTA: Φωτιά – Νερό

Είναι μια δύναμη, η οποία ουσιαστικά δημιουργήθηκε, από την δυναμική αλληλεπίδραση νερού και φωτιάς, από τα οποία αποτελείται. Αυτές οι δύο φαινομενικά αντίθετες μεταξύ τους δυνάμεις, αντιπροσωπεύουν την μεταμόρφωση. Δεν μπορεί η μια να πάρει τη μορφή της άλλης, αλλά μπορεί η μια να διαμορφώσει την άλλη και είναι απολύτως απαραίτητες η μια στην άλλη, στις διάφορες ζωτικές διαδικασίες. Σηματοδοτεί τις λειτουργιές της θερμογένεσης, της παραγωγής θερμότητας και του μεταβολισμού, συμπεριλαμβάνοντας την πέψη, τους χρωματισμούς του αίματος και διάφορες εκκρίσεις και απεκκρίσεις.

Πολύ ψηλό Pitta, μπορεί να προκαλέσει ακμή, έλκη, ορμονικές διαταραχές, ερεθισμό του δέρματος, αρνητικά συναισθήματα, θυμό, ενώ πολύ χαμηλό Pitta, προκαλεί δυσπεψία, ανικανότητα κατανόησης και αργό μεταβολισμό. Ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται το Pitta μέσα στο σώμα μας, είναι οι διάφοροι μετασχηματισμοί που λαμβάνουν χώρα. Pitta είναι τα ένζυμα, με τη βοήθεια των οποίων πέπτεται η τροφή που καταναλώνουμε και οι ορμόνες που ρυθμίζουν το μεταβολισμό μας. Στο μυαλό μας, η δύναμη του Pitta είναι που μεταμορφώνει τα χημικά / ηλεκτρικά ερεθίσματα σε κατανοητές σκέψεις.

KAPHA: Γη – Νερό

Είναι μια δύναμη που αποτελείται από τα στοιχεία της γης και του νερού και είναι ουσιαστικά η ισορροπία μεταξύ τους. Το Kapha είναι τα κύτταρα που αποτελούν τα όργανα μας και τα υγρά που τα θρέφουν και τα προστατεύουν. Περιλαμβάνει τις λειτουργίες που έχουν σχέση με τη ρύθμιση θερμότητας και του δευτερογενή σχηματισμού διαφόρων συντηρητικών υγρών, π.χ., βλέννας, αρθρικών υγρών κλπ.
Πολύ υψηλό Kapha, προκαλεί βλεννώδεις συγκεντρώσεις στη ρινική κοιλότητα, στους πνεύμονες και στο παχύ έντερο. Στο μυαλό, δημιουργεί ακαμψία απόψεων, επιμονή σκέψεων, αδιαλλαξία.

Μεταβαλλόμενες Δυνάμεις

Μέσα σε όλα τα έμβια όντα, αυτές οι τρεις ισχυρές δυνάμεις, βρίσκονται σε μια συνεχόμενη μεταβολή και ισορροπία μεταξύ τους. Σε αυτές οφείλεται η ύπαρξη της ζωής. Στα φυτά, το Vata συγκεντρώνεται στα λουλούδια και στα φύλλα του (τα οποία βρίσκονται σε άμεση επαφή με το χώρο και τον αέρα), το Kapha συγκεντρώνεται στις ρίζες (όπου αποθηκεύεται νερό στην αγκαλιά της γης) και το Pitta βρίσκεται στα αιθέρια έλαια, τις ρητίνες και τους χυμούς του φυτού, (ιδιαίτερα σε μπαχαρικά που διεγείρουν την πέψη). Κάθε φυτό έχει διαφορετικές συγκεντρώσεις Vata, Pitta και Kapha και έτσι μπορούμε να αλλάξουμε το ποσοστό των Vata, Pitta και Kapha του οργανισμού μας, χρησιμοποιώντας διαφορετικά φυτά, αναλόγως της ανάγκης μας. Η κατανάλωση λαχανικών, γαλακτοκομικών προϊόντων ή ηρεμιστικών βοτάνων, όπως βαλεριάνα, αυξάνει το Kapha. Η κατανάλωση βοτανικών ροφημάτων, όπως γιασεμί ή ξηρών δημητριακών, αυξάνει την ενέργεια Vata, ενώ η κατανάλωση ζεστών, πικάντικων τροφών, ή συμπυκνωμένων πρωτεϊνών, όπως γύρη μελισσών, αυξάνει την ενέργεια του Pitta.

Κλιματικές Επιδράσεις

Το κλίμα στο οποίο ζούμε, καθώς και η αλλαγή των εποχών, μπορούν να διαταράξουν την ισορροπία των Vata, Pitta και Kapha. Τα θερμά καλοκαίρια ή τα θερμά κλίματα, αυξάνουν το Pitta, τα ξηρά κλίματα ή το ψυχρό φθινόπωρο, αυξάνουν το Vata, ενώ οι υγροί χειμώνες και τα υγρά κλίματα, αυξάνουν το Kapha.


Τα Στάδια της Ζωής

Το στάδιο της ζωής στο οποίο βρισκόμαστε, έχει επίσης επίδραση στην ισορροπία των Vata, Pitta και Kapha. Η αλλαγή στην σύσταση του σώματος, που λαμβάνει χώρα στην παιδική ηλικία λόγω της ανάπτυξης, σημαίνει ότι η ενέργεια Kapha κυριαρχεί σε αυτό τον κύκλο της ζωής. Οι ορμονικές αλλαγές που μας μετατρέπουν σε ενήλικες, δηλώνουν ότι η πρώιμη και η μέση ηλικία μας, βρίσκονται υπό τις επιδράσεις του Pitta. Καθώς μεγαλώνουμε, το σώμα μας συρρικνώνεται και αποστραγγίζεται, δηλώνοντας με τον τρόπο αυτό, την αύξηση των δυνάμεων του Vata.

Κύκλος Ι Kapha: 6:00 πμ. – 10.00 πμ.

Όλες οι κινήσεις επιβραδύνονται. Εάν κοιμηθείτε πέρα από τις 6:00 πμ., θα σας είναι πιο δύσκολο να σηκωθείτε από το κρεβάτι και όταν το κάνετε αισθάνεστε εξαντλημένος. Οι τροφές που καταναλώνετε, δεν θα πέπτονται τόσο καλά και κατά συνέπεια θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα ελαφρές.

Κύκλος Ι Pitta: 10:00 πμ. – 2:00 μμ.

Ο μεταβολισμός σας φτάνει στο υψηλότερο σημείο του γύρω στις 12:00 το μεσημέρι. Αυτή είναι η πιο κατάλληλη ώρα να φάτε το μεγαλύτερο ή το πιο συμπυκνωμένο γεύμα σας και να πάρετε βιταμίνες για μέγιστη απορρόφηση.

Κύκλος Ι Vata: 2:00 μμ. – 6:00 μμ.

Διάστημα αυξημένης κίνησης και δραστηριότητας. Το δείπνο σας πρέπει να είναι ελαφρύτερο από το γεύμα σας. Η νοητική δραστηριότητα και οι συζητήσεις σας γίνονται ζωηρά.

Κύκλος ΙΙ Kapha: 6:00 μμ. – 10:00 μμ.

Η ενέργεια επιβραδύνεται και είναι η κατάλληλη ώρα για ύπνο και ξεκούραση. Ο ύπνος έρχεται εύκολα και γρήγορα. Εάν δεν πάτε για ύπνο μέχρι τις 10:00 μμ., μπορεί να στριφογυρίζετε για ώρες στο κρεβάτι σας, ιδιαίτερα εάν έχετε φάει αργά.

Κύκλος ΙΙ Pitta: 10:00 μμ. – 2:00 πμ.

Χρονικό διάστημα έντονων, έγχρωμων ονείρων και βαθύ ύπνου. Εάν τύχει να ξενυχτάτε, ο μεταβολισμός σας μπορεί να αυξηθεί και αργά τη νύχτα να θελήσετε να καταναλώσετε κάποιο σνακ ή να κάνετε κάποια δραστηριότητα, πράγμα για το οποίο θα μετανιώσετε την επόμενη μέρα.

Κύκλος ΙΙ Vata: 2:00 πμ. – 6:00 μμ.

Αντιστοιχεί στα ανερχόμενα ρεύματα του σύμπαντος, τα οποία χρησιμοποιούν οι στοχαστές για να φτάσουν σε υψηλές πνευματικές καταστάσεις. Εάν ξυπνήσετε στις 4:00 ή 5:00 πμ. και κάνετε κάποια πνευματική άσκηση, αυτή θα σας ακολουθεί όλη την υπόλοιπη ημέρα, ως εστιασμένη ενέργεια. Εάν κοιμηθείτε πέρα από τις 6:00 πμ., τότε θα πέσετε σε ληθαργικό χρόνο Kapha.

Καθένας μας έχει γεννηθεί με μια μοναδική ισορροπία των Vata, Pitta και Kapha, χάρη στην οποία είμαστε αυτό που είμαστε και παράλληλα προσδιορίζει τις δυνάμεις και αδυναμίες μας. Δεν υπάρχουν δύο άνθρωποι απολύτως ίδιοι μεταξύ τους, αλλά λέγεται ότι υπάρχουν τρεις καθαροί τύποι και επτά συνδυασμένοι τύποι, (αυτός ο διαχωρισμός χρησιμοποιείται για λόγους αξιολόγησης και αντιμετώπισης). Για παράδειγμα, ένα άτομο που γεννιέται με υψηλό ποσοστό Pitta και μικρές ποσότητες Vata και Kapha, είναι άτομο στο οποίο κυριαρχεί το Pitta. Συγκρίνετε αυτή την Αγιουρβεδική άποψη του ατόμου-ασθενή, με την άποψη του Δυτικού ιατρικού συστήματός μας, όπου όλοι αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο.
Εξαιτίας διαφόρων αλλαγών που γίνονται στο χρόνο, όπως αλλαγές κλίματος, εποχής, διατροφής, ή τρόπου ζωής, η ισορροπία μέσα μας μπορεί να διαταραχθεί. Εάν το βάρος μας αυξηθεί κατά περίπου 13 κιλά, τα νέα μας Vata, Pitta, Kapha αλλάζουν. Στην περίπτωση αυτή δεν θα νοιώθουμε «ο εαυτός μας», εκτός αν επαναφέρουμε τον αρχικό συνδυασμό Vata, Pitta, Kapha με τον οποίο γεννηθήκαμε.

Η Ayurveda βοηθάει τα άτομα να ανακαλύψουν την αρχική ισορροπία τους και να επιστρέψουν σ’ αυτήν.


Τύποι στους οποίους κυριαρχεί το VATA

Τα άτομα στα οποία κυριαρχεί το Vata, εμφανίζουν πολλά από τα παρακάτω χαρακτηριστικά: το σώμα τους είναι λεπτοκαμωμένο, άσχετα με το εάν είναι ψηλό ή κοντό, οι αρθρώσεις τους σπάνε εύκολα, ενώ ανωμαλίες διαφόρων μορφών, μεταξύ των οποίων πιθανά προεξέχουσες αρθρώσεις, στραβά πόδια, δυσανάλογα σώματα με μακριά πόδια και κοντή μέση, αποτελούν μάλλον τον κανόνα. Σε περίπτωση που πάρουν βάρος, αυτό συσσωρεύεται γύρω από τη μέση. Το δέρμα τους έχει τάσεις ξηρότητας, είναι τραχύ και κρύο στην αίσθηση. Το χρώμα του δέρματός τους, είναι σκουρότερο από αυτό της υπόλοιπης οικογένειας. Τα μαλλιά τους είναι σκούρα και ξηρά. Η όρεξή τους χαρακτηρίζεται από διακυμάνσεις, ή γενικά είναι μικρή και πολλές φορές εάν απορροφώνται σε κάτι, μπορεί να παραλείπουν γεύματα, ενώ άλλες φορές γίνονται λαίμαργοι, φορτώνοντας το πιάτο τους, με περισσότερα από όσα πιθανώς μπορούν να φάνε. Τα δάκτυλα των χεριών και των ποδιών τους είναι μακριά και λεπτά, με νύχια ιδιαίτερα εύθραυστα. Όταν αρρωσταίνουν, έχουν μια τάση για επώδυνες και νευρικές διαταραχές. Το αίσθημα της δίψας ποικίλλει και οι κινήσεις των εντέρων τους χαρακτηρίζονται από αέρια, ξηρά και σκληρά κόπρανα και δυσκοιλιότητα. Σωματικά έχουν αρκετή ενέργεια, αλλά την ξοδεύουν εύκολα και μπορεί να εξαρτώνται από την καφεΐνη, τη ζάχαρη και άλλα διεγερτικά για να συνεχίσουν. Το μυαλό τους είναι ακούραστο, ενεργό, περίεργο και δημιουργικό. Υπό συνθήκες άγχους, μπορεί να αισθάνονται φόβο, ανασφάλεια και άγχος. Εύκολα αλλάζουν γνώμη και έχουν καλή βραχυπρόθεσμη μνήμη. Συχνά ονειρεύονται ότι πετάνε, τρέχουν, πηδούν και φοβούνται. Ο ύπνος τους είναι δύσκολος, διακόπτεται συχνά, ενώ μπορεί να υποφέρουν και από αϋπνίες. Η ομιλία τους είναι γρήγορη, χαοτική, παρορμητική και πολύ συχνά εκφράζονται με χειρονομίες. Τα χρήματα περνάνε και φεύγουν γρήγορα από τα χέρια τους, καθώς τα ξοδεύουν αυθόρμητα. Ο σφυγμός τους είναι αδύναμος και ακανόνιστος. Οι τύποι στους οποίους κυριαρχεί το Vata, διαφέρουν σημαντικά ο ένας από τον άλλο, αλλά μπορεί να μοιράζονται πολλά από τα παραπάνω χαρακτηριστικά.


Τύποι στους οποίους κυριαρχεί το PITTA

Τα άτομα στα οποία κυριαρχεί το Pitta, έχουν μέτριο σκελετό με καλές αναλογίες. Μπορεί να παίρνουν ή να χάνουν βάρος, με σχετική ευκολία. Το δέρμα τους είναι συχνά λεπτό, λιπαρό, καίει εύκολα, με χάλκινο ή κιτρινωπό τόνο και είναι ζεστό στην αφή. Οι φακίδες και οι κρεατοελιές, είναι μάλλον συνηθισμένα, ενώ εμφανίζουν και τάση για ακμή. Ιδρώνουν εύκολα. Τα μαλλιά τους είναι μαλακά, ασπρίζουν νωρίς και έχουν την τάση για πρώιμη τριχόπτωση ή φαλάκρα. Τα δάκτυλα των χεριών είναι καλοσχηματισμένα και συμμετρικά και οι βάσεις των νυχιών έχουν ροζ απόχρωση. Το βλέμμα είναι κοφτερό, διεισδυτικό και τα μάτια συνήθως γκρίζα ή πράσινα, με κιτρινωπή χροιά στον σκληρό χιτώνα. Εάν τα άτομα αυτά αρρωστήσουν, εμφανίζουν πυρετό, φλεγμονές και λοιμώξεις. Διψάνε συχνά. Οι εντερικές κινήσεις τους είναι λιπαρές και χαλαρές, τρεις φορές την ημέρα ή περισσότερες. Πρόκειται για άτομα ευφυή και αποφασιστικά, με δυνατή μνήμη. Υπό συνθήκες άγχους, μπορεί να γίνουν ευέξαπτα, κινητικά και να νοιώθουν θυμό και ζήλεια. Τα όνειρά τους είναι έντονα, γεμάτα πάθος και έγχρωμα, ενώ ο ύπνος τους είναι βαθύς. Ο λόγος τους είναι έντονος, καθαρός, ρέων και μπορεί να γίνει προσβλητικός και σαρκαστικός. Οι τύποι Pitta ξοδεύουν τα χρήματά τους συγκρατημένα και μεθοδικά. Οι σφυγμοί τους είναι δυνατοί και ομαλοί. Μπορείτε εύκολα να διακρίνετε ένα άτομο Pitta από το πάθος του, την επικεντρωμένη ενέργεια και την αφοσίωσή του.

Τύποι στους οποίους κυριαρχεί το KAPHA

Το καθαρό Kapha αναγνωρίζεται πολύ εύκολα, με μεγάλα σώματα σε μεγάλους σκελετούς. Το δέρμα είναι παχύ, λιπαρό, κρύο στην αφή, χλωμό και πιο ανοιχτόχρωμο. Εμφανίζουν μέτρια εφίδρωση, παίρνουν εύκολα βάρος και το χάνουν δύσκολα. Τα μαλλιά τους είναι πυκνά, λιπαρά, κυματιστά με πυκνά φρύδια και βλεφαρίδες. Τα δόντια τους είναι δυνατά, λευκά, μεγάλα και καλοσχηματισμένα. Έχουν συνήθως μάτια μεγάλα και ελκυστικά. Η όρεξή τους είναι αργή και σταθερή, παρόλο που μπορούν εύκολα να παραλείψουν κάποιο γεύμα, χωρίς καμία επίπτωση. Εάν ο τύπος Kapha αρρωστήσει, πολύ συνηθισμένα συμπτώματα είναι η συμφόρηση, η υπερβολική ποσότητα βλεννών και η κατακράτηση υγρών. Σπάνια υποφέρουν από δίψα και οι κινήσεις των εντέρων τους είναι πυκνές, λιπαρές και περιορισμένες, (μια φορά την ημέρα). Ήρεμοι και ικανοποιημένοι, κινούνται αργά και ξοδεύουν ελάχιστη ενέργεια, η δε αντοχή τους είναι αρκετά καλή. Στις αρνητικές τάσεις τους συγκαταλέγονται, ο εγωκεντρισμός, η πλεονεξία και η υπέρ-ευαισθησία. Είναι σταθεροί, πιστοί φίλοι και συνεργάτες. Δεν μαθαίνουν γρήγορα καινούργια πράγματα αλλά σπάνια ξεχνούν κάτι που έχουν ήδη μάθει. Τα όνειρά τους είναι ρομαντικά και χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη νερού. Η ομιλία τους είναι αργή και μονότονη ή μελωδική. Ξοδεύουν χρήματα αργά, κάνουν εύκολα οικονομίες και φροντίζουν για την επάρκεια αγαθών στο οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον. Ο σφυγμός τους είναι αργός και σταθερός.

Οι τύποι Vata-Pitta (V-P), είναι λεπτοί όπως οι καθαροί τύποι Vata, γρήγοροι, φιλικοί, ομιλητικοί αλλά πιο τολμηροί και οξύτερης διάνοιας. Δεν εμφανίζουν τις ακρότητες του Vata και δεν είναι τόσο ευέξαπτοι, ή άστατοι. Έχουν καλύτερη πέψη και μεγαλύτερη αντοχή στο κρύο, στο θόρυβο και στις φυσικές ταλαιπωρίες. Συνδυάζουν τον έντονο δυναμισμό του Pitta και τη φαντασία του Vata. Μπορεί εύκολα να πέσουν θύματα διαφόρων εθισμών και αυτό που χρειάζονται είναι σταθερότητα.

Οι τύποι Pitta-Vata (P-V), έχουν πιο μέτριο μυϊκό σύστημα από τους Vata-Pitta. Επίσης κινούνται γρήγορα, έχουν καλή αντοχή, είναι συχνά κατηγορηματικοί, με φανερή ένταση, αλλά παράλληλα διαθέτουν την ευχάριστη προσωπικότητα του Vata. Έχουν έντονη πέψη και πιο τακτικές κενώσεις από τον τύπο V-P ή V. Υπό συνθήκες άγχους, μπορεί να αντιδράσουν με φόβο ή θυμό, πράγμα που τους κάνει ανασφαλείς, νευρικούς και σκληρούς. Τους αρέσει το φαγητό, έχουν καλή μνήμη και είναι καλοί ομιλητές. Η πολύ ζέστη συνήθως τους ενοχλεί.

Οι τύποι Vata-Kapha (V-K), συνήθως αναγνωρίζονται δύσκολα από τα ερωτηματολόγια, λόγω των αντιθέσεων που εμφανίζουν σε πολλά χαρακτηριστικά τους και της αναποφασιστικότητας του Vata. Συχνά έχουν τον λεπτό σκελετό των Vata και τη χαλαρή, άνετη συμπεριφορά των Kapha. Γενικά είναι ήρεμοι άνθρωποι, εκτός αν πιεστούν. Συνήθως είναι γρήγοροι και αποδοτικοί και γνωρίζουν την τάση των Kapha να χρονοτριβούν. Τους αρέσει να κάνουν οικονομίες. Απεχθάνονται το κρύο. Μπορεί να έχουν αργή ή άτακτη πέψη.

Οι τύποι Kapha-Vata (K-V), μοιάζουν με τους τύπους V-K, αλλά εμφανίζουν πιο συμπαγή κατασκευή και είναι πιο αργοκίνητοι. Είναι επίσης ήρεμοι άνθρωποι και μάλιστα πιο χαλαροί από τους V-K, αλλά με λιγότερο ενθουσιασμό. Έχουν την τάση να είναι αθλητικοί και πιο δυνατοί. Μπορεί επίσης να εμφανίζουν πεπτικές ανωμαλίες, να διαμαρτύρονται για το κρύο και να υποφέρουν από συγκεντρώσεις βλεννών.

Οι τύποι Pitta-Kapha (P-K), έχουν την ένταση των Pitta, μέσα στο ισχυρό σώμα των Kapha. Είναι περισσότερο μυώδεις από τους τύπους Kapha και αποκτούν γρήγορα όγκο. Η προσωπικότητά τους εμφανίζει την σταθερότητα του Kapha, σε συνδυασμό με την δύναμη του Pitta και τάση για θυμό και επικρίσεις. Ο συνδυασμός είναι καλός για αθλητές, αφού χαρακτηρίζεται από ενέργεια και αντοχή. Δεν παραλείπουν ποτέ γεύματα, ενώ χαρακτηρίζονται από την πέψη των τύπων Pitta και την αντοχή στις ασθένειες των τύπων Kapha.

Οι τύποι Kapha-Pitta (K-P), είναι άνθρωποι που έχουν τη δομή των Kapha, αλλά είναι πιο ευτραφείς από τους τύπους P-K. Έχουν στρογγυλό πρόσωπο και σώμα, κινούνται πιο αργά και είναι πιο χαλαροί και παρουσιάζουν μια σταθερή ενέργεια και μεγαλύτερη αντοχή από τους τύπους P-K. Τους αρέσει η άσκηση, αλλά παρακινούνται πιο δύσκολα να γυμναστούν από τους τύπους P-K. Μπορεί να είναι αλαζονικοί και αδιάφοροι στην κριτική.

Οι τύποι Vata-Pitta-Kapha (V-P-K), είναι αυτοί που περιγράφονται πιο δύσκολα απ’ όλους τους υπόλοιπους, διότι έχουν ίδιες ποσότητες από όλα τα Doshas. Πρόκειται για τους πλέον ισορροπημένους τύπους με τάσεις μακροζωίας, καλής υγείας και ανοσίας. Οι Αγιουρβεδικοί γιατροί ισχυρίζονται ότι, εάν διαταραχθεί η ισορροπία αυτών των τύπων, η θεραπεία τους είναι η πιο δύσκολη. Υπάρχουν ελάχιστοι πραγματικοί τύποι V-P-K. Οι άνθρωποι που νομίζουν ότι είναι V-P-K συνήθως τελικά είναι ένας μικτός τύπος δύο Doshas.